Formül
Kâr eden ama nakit sıkışıklığı yaşayan işletmelerin sorunu neredeyse her zaman burada görünür: satış artar, tahsilat geride kalır, aradaki fark kasadan çıkar.
Örnek: üç aylık dönem (90 gün), dönem satışları 3.000.000 TL, dönem sonu ticari alacaklar 1.200.000 TL.
| Kalem | Değer |
|---|---|
| Alacak ÷ satış | 1.200.000 ÷ 3.000.000 = 0,40 |
| × dönem günü | 0,40 × 90 |
| DSO | 36 gün |
Satış vadeniz 30 günse müşteriler ortalama 6 gün geç ödüyor demektir. Yıllık %40 varsayımıyla 1.200.000 TL'lik alacağın 6 günlük gecikmesi 1.200.000 × 0,40 × 6 ÷ 365 = 7.890,41 TL'ye mal olur — her dönem.
Nasıl okunur?
DSO vade gününüzden büyükse müşteriler vadesinde ödemiyor; tahsilat sorununuz var. DSO artıyorsa ciro büyürken tahsilat yavaşlıyor; büyüme nakitle finanse ediliyor demektir. Ödeme vadenizle (DPO) karşılaştırın: DSO > DPO ise aradaki farkı siz finanse ediyorsunuz — bu farkın adı vade sapmasıdır.
DSO ortalamayı verir; hangi müşterinin ne kadar gecikmeye sebep olduğunu görmek için müşteri bazında adat hesaplanır. Aylık ölçüp nakit akış tablosuyla birlikte okumak, sorunu büyümeden gösterir.
Sık sorulanlar
DSO nasıl hesaplanır? DSO = (dönem sonu ticari alacaklar ÷ dönem satışları) × dönem gün sayısı. 90 günlük dönemde 3.000.000 TL satış ve 1.200.000 TL alacak: 1.200.000 ÷ 3.000.000 × 90 = 36 gün.
DSO kaç gün olmalı? Satış vadenizden büyük olmamalı. Vadeniz 30 gün ve DSO 36 günse müşteriler ortalama 6 gün geç ödüyor demektir; aradaki günü işletme sermayesiyle siz finanse edersiniz.
DSO ile ortalama vade aynı şey mi? Hayır. Ortalama vade faturaların üzerinde yazan vadelerin ağırlıklı ortalamasıdır (plan); DSO fiilen tahsil edilen günü ölçer (gerçekleşme). İkisinin farkı tahsilat gecikmesidir.
Bu terimle ilgili hesaplama aracı ücretsizdir; hesaplamak için üyelik gerekmez.
Nakit Akış Tablosu Hesaplama →İlgili araçlar ve terimler
- Adat — hangi müşterinin kaç gün gecikme ürettiğini gösterir.
- Ortalama Vade — planlanan vade; DSO gerçekleşendir.
- Vade Sapması — DSO ile ödeme vadesi (DPO) arasındaki gün farkı.
- Cari Hesap — alacakların izlendiği hesap.
Forumda tartışılıyor
- Nakit dönüşüm süresi: 70 gün beklemenin yıllık faturası 616.192 tl
- Müşteriler ortalama 9 gün geç ödüyorsa bunun aylık faturası 2.201 tl
Tüm terimler için Finans Sözlüğü sayfasına bakabilirsiniz.