Formül
Adat tek başına bir para birimi değildir; "tutar-gün" büyüklüğüdür. Değeri, farklı tutar ve vadelerdeki kalemleri tek bir sayıya indirgemesindedir.
Neden basit ortalama yanlış sonuç verir?
Üç faturanız olsun:
| Fatura | Tutar | Gün | Adat (tutar × gün) |
|---|---|---|---|
| 1 | 150.000 TL | 15 | 2.250.000 |
| 2 | 400.000 TL | 45 | 18.000.000 |
| 3 | 250.000 TL | 75 | 18.750.000 |
| Toplam | 800.000 TL | 39.000.000 |
Ortalama vade = 39.000.000 ÷ 800.000 = 48,75 gün. Günlerin basit ortalaması (15+45+75)/3 = 45 gün çıkarırdı; aradaki 3,75 günlük fark, büyük tutarın uzun vadede olmasından gelir. Basit ortalama tutarı görmez; adat görür. Yıllık %40 varsayımıyla bu adatın para karşılığı 39.000.000 × 0,40 ÷ 365 = 42.739,73 TL'dir.
Nerede kullanılır?
Ortalama vade: adat ÷ toplam tutar. Cari hesap faizi: dönem içindeki her bakiye için adat hesaplanır, toplam adat orana vurulur. Vade farkı: geciken ya da erkene alınan tutarın gün ağırlıklı karşılığı. Mahsuplaşma sonrası vade: kapanan kalemlerin adatı sıfır olur, formül onları kendiliğinden dışarıda bırakır.
Sık sorulanlar
Adat nasıl hesaplanır? Her kalemin tutarı, baz tarihten vadesine (ya da ödeme tarihine) kadar geçen gün sayısıyla çarpılır; çarpımlar toplanır. Örnekte 150.000×15 + 400.000×45 + 250.000×75 = 39.000.000 TL·gün.
Adatın para karşılığı nasıl bulunur? Adat × yıllık oran ÷ 365. Yıllık %40 varsayımıyla 39.000.000 TL·gün'ün karşılığı 42.739,73 TL'dir; cari hesap faizi ve vade farkı hesabı bu formülle yapılır.
Ödemesi ertesi yıla sarkan faturanın adatı hangi yıla yazılır? Faturanın yılına. Gün sayısı vadeden itibaren işler; ödemenin takvim yılı değişse bile adat, faturanın açıldığı yıla ait kalır. Örnek: 120.000 TL 15.11'de kesilip 20.02'de ödendiyse 97 gün, 80.000 TL 05.12'de kesilip 10.01'de ödendiyse 36 gün → o yılın adatı 14.520.000 TL·gün; yıllık %40 ile 15.912,33 TL.
Bu terimle ilgili hesaplama aracı ücretsizdir; hesaplamak için üyelik gerekmez.
Ortalama Vade (Adat) Hesaplama →İlgili araçlar ve terimler
- Ortalama Vade — adat ÷ toplam tutar.
- Vade Farkı — adatın tek kalemdeki para karşılığı.
- Cari Hesap — adat üzerinden dönem faizi hesaplanan hesap.
- Vade Sapması — alacak ve borç adatlarının karşılaştırması.
Forumda tartışılıyor
- Yıl bazlı adat: ödemesi ertesi yıla sarkan fatura hangi yıla yazılır?
- Çek portföyünü tarihe göre değil, tutar×gün'e göre sıralamayı denediniz mi?
Tüm terimler için Finans Sözlüğü sayfasına bakabilirsiniz.