Ağırlıklı Ortalama Vade Hesaplama

Farklı tutar ve tarihlerdeki çek, senet ve faturaları girin; tutar ağırlıklı ortalama vadeyi, ortalama vade tarihini ve vadenin para karşılığını görün.
← Ana Sayfa
Hesap Ayarları
Değerleri değiştirdikçe sonuç anında güncellenir.
%
Çek / Senet / Fatura Kalemleri
Her kalemin üzerindeki tutarı ve vade tarihini girin.
Ağırlıklı Ortalama Vade
0 gün
—
Toplam Tutar0,00 TL
Ortalama Vade Tarihi—
Basit Gün Ortalaması0 gün
Ağırlığı Yok Saymanın Farkı0 gün
En Erken / En Geç Vade—
Vadenin Para Karşılığı0,00 TL
Hesaplama esası: Ağırlıklı Ortalama Vade = Σ(Tutar × Gün) ÷ Σ(Tutar). Gün, referans tarihinden kalemin vade tarihine kadar geçen takvim günüdür; hafta sonu ve resmi tatiller de sayılır (tatil kuralı vadeyi değil ibraz gününü etkiler). Vadenin para karşılığı = Toplam Tutar × Yıllık Oran × Ortalama Vade ÷ 365. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır.

Kalem Kalem Ağırlık Tablosu

Payı büyük olan kalem ortalama vadeyi kendine çeker.
Kalem Tutar Pay Vade Tarihi Gün Ağırlık (Tutar × Gün)

Neden Günlerin Ortalaması Yanlış Cevap Verir?

Ortalama vade, farklı tutar ve tarihlerdeki alacak veya borçları tek bir vade gününe indirger. Elinizde üç çek varsa "bu portföyün vadesi kaç gün" sorusunun tek dürüst cevabı budur. Kritik nokta şu: hesap günlerin ortalaması değil, tutarla ağırlıklandırılmış ortalamadır. Çünkü 500.000 TL'lik bir çekin 90 günü ile 10.000 TL'lik bir çekin 30 günü aynı ağırlıkta değildir.

Aradaki fark somut olarak ne kadar?

100.000 TL'si 30 gün, 300.000 TL'si 90 gün vadeli bir portföy:

  • Ağırlıklı ortalama: (100.000×30 + 300.000×90) ÷ 400.000 = 75 gün
  • Basit gün ortalaması: (30 + 90) ÷ 2 = 60 gün
  • Fark: 15 gün — yıllık %45 para maliyetiyle 400.000 × 0,45 × 15 ÷ 365 ≈ 7.397 TL
  • Yani basit ortalamayı kabul eden taraf, farkında olmadan 7.397 TL'lik bir vade avantajını karşı tarafa verir.

Vadenin para karşılığı

Ortalama vadeyi bulmak tek başına yeterli değildir; asıl soru o vadenin size neye mal olduğudur. 400.000 TL'lik portföyün 75 günlük ortalama vadesi, yıllık %45 para maliyetiyle 36.986 TL eder. Bu rakam iki işe yarar: portföyü bugün peşin tahsil etmek için verebileceğiniz azami iskonto budur, ve çeki kırdırmayı düşünüyorsanız bankanın teklifini bu rakamla karşılaştırırsınız. Teklif bunun altındaysa kırdırmak, üstündeyse vadeyi beklemek mantıklıdır.

Vade pazarlığında kullanımı

Ortalama vadedeki her ek gün, toplam tutar × yıllık oran ÷ 365 kadar maliyet ekler — yukarıdaki portföyde günde yaklaşık 493 TL. Müşteri "15 gün daha" dediğinde masadaki rakam 7.400 TL'dir. Bunu önceden bilmek pazarlığı duygusal olmaktan çıkarır: ya vadeyi verip fiyata yansıtırsınız, ya da vade yerine peşin iskonto önerirsiniz.

Takvim günü mü, iş günü mü?

Vade hesabı takvim günü üzerinden yapılır; hafta sonu ve resmi tatiller de sayılır. Tatil kuralı vadeyi değil ibraz gününü etkiler — vadesi tatile denk gelen çek izleyen ilk iş günü işleme alınır ama vade günü değişmez. Bu araç takvim günü üzerinden hesaplar.

İlgili araçlar

Sıkça sorulan sorular

Ortalama vade nasıl hesaplanır?
Her kalemin tutarı, o kalemin vadesine kalan gün sayısıyla çarpılır; bu çarpımların toplamı toplam tutara bölünür. Formül: Ortalama Vade = Σ(Tutar × Gün) ÷ Σ(Tutar). Örneğin 100.000 TL'si 30 gün, 300.000 TL'si 90 gün vadeli bir portföyün ortalama vadesi (100.000×30 + 300.000×90) ÷ 400.000 = 75 gündür.
Ağırlıklı ortalama vade ile basit gün ortalaması arasındaki fark nedir?
Basit ortalama tutarları yok sayar, yalnız günleri toplayıp böler. Yukarıdaki örnekte basit ortalama 60 gün, ağırlıklı ortalama 75 gün — 15 günlük fark. Büyük tutarlı kalemin vadesi uzunsa basit ortalama alacaklının aleyhine çalışır. Bu araç ikisini yan yana gösterir ki farkın kaç gün olduğunu görün.
Çek ve senette ortalama vade nasıl bulunur?
Aynı formülle. Her çekin veya senedin üzerindeki tutar ile vade tarihi girilir; araç referans tarihten itibaren geçen takvim günlerini hesaplayıp tutar ağırlıklı ortalamayı bulur. Portföyün tek bir vade tarihi çıkar; kırdırma maliyetini bu tek vade üzerinden hesaplayabilirsiniz.
Ortalama vade hesabında tatil günleri sayılır mı?
Vade hesabında takvim günü kullanılır; hafta sonu ve resmi tatiller de sayılır. Tatil kuralı vadeyi değil ibraz/tahsil gününü etkiler: vadesi tatile denk gelen bir çek izleyen ilk iş günü işleme alınır. Bu araç takvim günü üzerinden hesaplar.
Faturaları tek ödemeyle kapatırken hangi vade kullanılmalı?
Tarafların eşit konumda kalması için ağırlıklı ortalama vade kullanılır. Günlerin basit ortalaması büyük tutarlı faturanın ağırlığını yok saydığı için bir tarafın lehine sonuç verir; ağırlıklı vade her iki taraf için de aynı finansal yükü korur.
Ortalama vadenin para karşılığı nasıl bulunur?
Toplam tutar × yıllık para maliyeti × ortalama vade ÷ 365. 400.000 TL'lik bir portföyün 75 günlük ortalama vadesi, yıllık %45 para maliyetiyle 400.000 × 0,45 × 75 ÷ 365 ≈ 36.986 TL eder. Bu rakam, portföyü bugün peşin tahsil etmek için verebileceğiniz azami iskontodur.
Vade uzatmanın maliyeti nasıl hesaplanır?
Ortalama vadedeki her ek gün, toplam tutar × yıllık oran ÷ 365 kadar maliyet ekler. 400.000 TL ve yıllık %45 için bu günde yaklaşık 493 TL'dir; müşterinin istediği 15 günlük ek vade yaklaşık 7.400 TL demektir. Vade pazarlığında gün konuşulurken bu tutarın önceden bilinmesi tartışmayı rakama bağlar.