İki hesap yöntemi: dış ve iç iskonto
İç iskonto = Nominal − Nominal ÷ (1 + Yıllık oran × Gün ÷ 365)
Dış iskonto faizi nominal (vade sonu) tutar üzerinden hesaplar; bankaların ve faktoring kuruluşlarının yaygın yöntemi budur. İç iskonto ise faizi bugün ele geçen tutar üzerinden hesaplar; aynı oranda daha az kesinti çıkar.
Örnek (yıllık %40 varsayımı): 100.000 TL nominal, 90 gün vadeli çek.
| Yöntem | İskonto | Ele geçen (BSMV öncesi) |
|---|---|---|
| Dış iskonto | 9.863,01 TL | 90.136,99 TL |
| İç iskonto | 8.977,56 TL | 91.022,44 TL |
Aradaki 885,45 TL yalnızca yöntem farkıdır. Teklif alırken "oran kaç" kadar "hangi yöntem" sorusu da sorulur.
Vergi ve ücretler
Ticari işlemde iskonto tutarı üzerinden %5 BSMV alınır (dış iskonto örneğinde 493,15 TL); KKDF uygulanmaz. Dosya ücreti, istihbarat ücreti ve komisyon ayrıca düşülür. Bu yüzden yıllık maliyet, ilan edilen orandan her zaman yüksektir: net ele geçen tutardan geriye doğru hesaplanan efektif oran gerçek maliyettir.
Ne zaman mantıklıdır?
İskonto, alacağı bekleme maliyetiyle nakit ihtiyacının maliyetini karşılaştırır. Rotatif krediden 90 gün borçlanmanın yıllık maliyeti (faiz + BSMV) iskontonun efektif oranından düşükse çeki vadesinde tahsil etmek, yüksekse kırdırmak daha ucuzdur. Vadeye az kalmış çekte iskonto tutarı küçüktür ama sabit dosya ücreti oranı büyütür; kısa vadede bu tuzağa dikkat edin.
Sık sorulanlar
İskonto oranı düşük olan teklif her zaman daha ucuz mudur? Hayır. Dosya ve komisyon ücretleri sıralamayı tersine çevirebilir; karşılaştırma iskonto oranıyla değil, tüm kesintiler düşüldükten sonra ele geçen net tutarla yapılır.
İskontoda BSMV var mı, KKDF var mı? Ticari işlemde iskonto tutarı üzerinden %5 BSMV alınır; KKDF uygulanmaz. Örnekteki 9.863,01 TL dış iskonto için BSMV 493,15 TL'dir.
İç iskonto ile dış iskonto arasındaki fark nedir? Dış iskonto nominal tutar üzerinden hesaplanır (100.000 TL, 90 gün, yıllık %40: 9.863,01 TL); iç iskonto bugünkü değer üzerinden hesaplanır (aynı çekte 8.977,56 TL). Aynı oranla iç iskonto her zaman daha az kesinti demektir; teklifin hangisini kullandığını sorun.
Nominal tutar, vade, oran, komisyon ve BSMV'yi girin; ele geçecek net tutar ve yıllık maliyet anında görünür — ücretsiz, üyelik gerekmez.
Çek Kırdırma (Bozdurma) Hesaplama →İlgili terimler
- Çek — iskontoya en sık konu olan kıymetli evrak.
- Vade Farkı — iskontonun aynadaki görüntüsü: vadeli fiyatın peşine göre farkı.
- BSMV — iskonto tutarı üzerinden alınan %5'lik vergi.
Konuyla ilgili yazı
- Çek İskontosu Rehberi — kırdırma maliyetinin dekont üzerinden adım adım çıkarılışı: faiz, komisyon, BSMV ve gün bazı.
Forumda tartışılıyor
- Çek kırdırırken sorulacak tek soru: iç iskonto mu, dış iskonto mu?
- 90 günlük 500.000 tl çek: iskonto ettirmek mi, rotatiften çekmek mi?
- 10 gün içinde %2 iskonto: kaçırmanın yıllık maliyeti %44,6
Tüm terimler için Finans Sözlüğü sayfasına bakabilirsiniz.